Min egen språkhistorie

Bildetekst Bildetekst Bildetekst

Bildetekst Bildetekst Bildetekst

Av
Artikkelen er over 4 år gammel

Her forteller sigdalsjenta Gina Ulberg om sitt forhold til sigdalsdialekten – og det gjør hun på sigdalsdialekt.

DEL

Vg3-elevene har skrevet sin egen språkhistorie i norsktimene.

Je ska førtælja litt om dialekta je brukar. Je kjem i frå Sigdal, og det gjør dialekta mi au.

Je har vælt å skrive på sigdøling, sånn at'n kan få et ekstra godt inntrykk tå åssen je snakkar samtidig som'n les.

Detta e sånn je snakkar, og det e ikkje nødvendigvis heilt rekti sigdøling.

Artige ord

Je vil gjenne ta fram døm orda je syns e morosamast og døm mest spesielle sigdøling-orda som je brukar daglig.

Je brukar ikkje døm mest ekstreme orda, men alle på denna lista e ord je brukar.

Det e sjølsagt mange ord som ein kan trekke fram som artige, men je har vælt ut non få.

Tåppeskrått = gåsehud

Vengasjell = veikryss/innkjørsel

Trøtin = hoven

Nustrint = småkaldt

Kråsar = et ord je ikkje kan finne på bokmål. Kan brukas i sammenhenger som «je beit te re kråsa».

Kjøvslekule = issvull

Fatafille = kjøkkenklut

Håmmarsbota = knehasen

Åkle = ankel

Ekslan = skuldrene

Hæle = orke/holde ut

Toffel = potet

Jælaus = voldsom

Laupe = reise bort/besøke

Årntli sigdøling

Så kjem spørsmålet om je endrar språket utifrå åkke je snakkar med, og om je lar meg påvirke tå andre følk.

Je vil egentlig ikkje innrømme re, men je må vel svara ja på begge spørsmåla. Før meg har dialekta alltid vøri viktig, og spesielt nå døm sista åra som je har bynt å omgås følk frå andre stann, har je tenkt enda meir over åssen je snakkar.

Je vil helst snakke mest mulig bredt heile tida, men det e slett ikkje så lett når je omgås følk som snakkar mykji «finare» enn meg.

Je tepassar språket ubevisst, og det non få gångar je tar meg sjøl i å si typiske «bokmål-ord» som «ikke» og «jeg».

Da blir je litt oppgitt over meg sjøl, før je vil jo helst snakke årntli sigdøling.

Før hvis je først ska snakke litt «finare», så vil je helst gjøra re bevisst.

Førenklar språket

Det e non gångar je unngår å si døm mest spesielle orda, rett og slett før at andre følk ska skjønne å je sier.

Før enkelhets skyld kan je finne på å si bokmål-versjonen tå ord, sjøl om je veit at følk hadde skjønt å je meinte om je sa re på sigdøling.

Som før eksempel kan je når je e på skulen si «tv» i stella før «fjernsyn».

Det gjør je førde at da slepp je å få så mange rare blikk og spørsmål som «Hæ, sier du virkelig fjernsyn? Det er jo det de sa i gamledager!».

Je merkar stor førskjell på åssen je snakkar, utifrå åkke je snakkar med. Snakkar je med andre følk som snakkar sigdøling, e re mykji enklare å snakke sigdøling sjøl.

Når je snakkar med bestemor mi, som har bodd i Sigdal heile livet, snakkar je mykkji breiare enn om je snakkar med non «neante».

Akkurat åffer je legg om veit je ikkje heilt, men det har nok ein sammenheng med at je ikkje ørkar å måtja førklare ord og uttrykk heile tida.

Deffør så væljer je å førenkle språket litt når je snakkar med uttabygdingar.

Om åkke je e

Dialekta mi har alltid vøri viktig før meg, og je merkar at ho blir viktigare og viktigare som tia går.

Je vil behølde dialekta mi, førde at den sier noko om åkke je e og hen je kjem i frå.

Spesielt nå som je ska fløtta te ein annen landsdel te høsten, kjem je te å fokusere enda meir på det å snakke sigdøling.

Je veit at det kjem te å bli vanskelig, sea je ikkje kjem te å omgås andre sigdølingar.

Men je vil stå på mitt, og je vil prøve så godt je kan å vara den je e, og å vise hen je kjem i frå.

Artikkeltags